Bezpieczeństwo na morzu – cz.1

mar 13, 2026 | Dziennik Kapitański

Bezpieczeństwo na morzu – fundament odpowiedzialnego żeglarstwa

Bezpieczeństwo na morzu to zarówno obowiązek prawny jak i element kultury żeglarskiej. Część kwestii jest ujęta wprost w Międzynarodowych Przepisach o Zapobieganiu Zderzeniom na Morzu (COLREG), zaś część. to elementy tak zwanej Dobrej Praktyki Morskiej. Niezależnie od tego, czy prowadzisz turystyczny rejs po spokojnych wodach letniego Adriatyku, czy może planujesz oceaniczną wyprawę – właściwe przygotowanie i świadomość zagrożeń decydują o powodzeniu i bezpieczeństwie. W tym artykule omawiam najważniejsze zasady bezpieczeństwa na morzu. A warto pamiętać, że zarówno na morzu jak i w lotnictwie „paragrafy są pisane krwią” – przepisy powstawały, bardzo często, jako wynik analiz powypadkowych. Dlatego też zamiast suchej treści postaram się często odwoływać do konkretnych przykładów.

COLREG – Biblia bezpieczeństwa

COLREG czyli po polsku Międzynarodowe Przepisy o Zapobieganiu Zderzeniom na Morzu to zbiór prawideł dotyczących bezpieczeństwa na morzu. Sporządzone w 1972 roku, ratyfikowane przez Polskę w 1977, od tego czasu zmieniane i uaktualniane. To tutaj znajdziesz informacje jakie światła powinien pokazywać jacht żaglowy w drodze a jakie statek osiadły na mieliźnie czy statek zajęty połowem, innym niż trał. Bez gruntownej znajomości tych przepisów wyjście w morze jest co najmniej ryzykowne. A na pewno nieodpowiedzialne. Przyjrzyjmy się kilku prawidłom.

  • Dotyczy wszystkich statków na wodach morskich, ale właściwe władze mogą wydać przepisy dodatkowe lub szczegółowe dla poszczególnych portów, red, rzek, itd.
  • Każdy statek powinien stale prowadzić obserwację wzrokową, słuchową oraz za pomocą wszystkich innych dostępnych środków dla pełnej oceny sytuacji i oceny ryzyka zderzenia.
  • Statek o długości mniejszej niż 20 m lub statek żaglowy nie powinien przeszkadzać przejściu statku, który może bezpiecznie nawigować tylko w granicach wąskiego przejścia lub toru wodnego.
  • Statek powinien unikać przecinania torów kierunkowych, a jeżeli musi to uczynić, to powinien przecinać je idąc kursem najbardziej, jak to jest możliwie, zbliżonym do kąta prostego w stosunku do ogólnego kierunku ruchu.
  • Każdy statek wyprzedzający inny statek powinien ustąpić z drogi statkowi wyprzedzanemu.
  • Jeżeli dwa statki o napędzie mechanicznym przecinają swoje kursy w taki sposób, że powoduje to ryzyko zderzenia, wówczas statek, który ma drugi statek ze swej prawej burty, powinien ustąpić mu z drogi i jeżeli okoliczności na to pozwalają, unikać przecinania kursu przed jego dziobem.
  • Statek, który ma prawo drogi powinien zachować swój kurs i prędkość. Manewrować w celu uniknięcia zderzenia powinien zacząć wówczas, kiedy zorientuje się, że statek, który drogi winien ustąpić nie czyni tego. 

Statek żaglowy w drodze powinien:

Pokazywać światła burtowe (na prawej burcie – zielone, na lewej – czerwone, każde o sektorze świecenia 112,5 stopnia) i światło rufowe (światło białe o sektorze świecenia 135 stopni), które na jednostce poniżej 12 metrów mogą być w jednej latarni. Światła te, na jachcie dłuższym niż 12 metrów, a krótszym niż 20 metrów powinny być widoczne z odległości: 3 mil – masztowe, 2 mil – rufowe, burtowe, holowania. Ponadto statek żaglowy w drodze powinien ustąpić drogi:

  • statkowi, który nie odpowiada za swoje ruchy;
  • statkowi o ograniczonej zdolności manewrowej;
  • statkowi zajętemu połowem.

Statek zajęty trałowaniem powinien:

Pokazywać dwa światła widoczne dookoła widnokręgu, umieszczone w linii pionowej, górne zielone, a dolne białe, albo (w porze dziennej) znak składający się z dwóch stożków skierowanych wierzchołkami do siebie i umieszczonych w linii pionowej jeden nad drugim. Światło masztowe, umieszczone za światłem zielonym widocznym dookoła widnokręgu i wyżej od niego (jednostka poniżej 50 metrów długości nie ma takiego obowiązku). A gdy posuwa się po wodzie – światła burtowe i światło rufowe.

Statek ograniczony swym zanurzeniem powinien:

Oprócz świateł przewidzianych w prawidle 23 dla statków o napędzie mechanicznym (światła masztowe i burtowe), winien pokazywać w miejscu, skąd będą najlepiej widoczne, trzy czerwone światła widoczne dookoła widnokręgu, umieszczone w linii pionowej, albo – w porze dziennej – walec. Na statkach o długości 50 metrów i większej światła powinny być widoczne z odległości 6 mil – światła masztowe, 3 mil – światło burtowe, światło rufowe, światło holowania, światło białe, czerwone, zielone lub żółte, widoczne dookoła widnokręgu.